Demesvar Delorme (1810-1871) te yon figi enpòtan nan istwa Ayiti, kòm yon filozòf, ekriven, ak jounalis. Li te yon gwo defansè nan ideyal endepandans, libète, ak nasyonalis Ayisyen, epi li te gen yon enpak sou devlopman ideyolojik ak kiltirèl peyi a nan 19yèm syèk la.
Delorme se te yon pyonye nan filozofi Ayisyen ak nan rechèch sou istwa ak kilti peyi a. Li te ekri sou yon varyete de sijè, tankou: politik, sosyoloji, edukasyon, ak lang Kreyòl. Li te yon moun ki kwè nan enpòtans lang natif natal la (Kreyòl) kòm yon zouti pou ede peyi a devlope yon idantite fò.
Ou ka li tou:
Li se te yon moun ki angaje nan kwasans nasyonal Ayiti e li te eseye defann valè enpòtan pou peyi a pandan peryòd difisil politik ak sosyal la, apre endepandans li te sòti nan esklavaj.
Men kèk nan pi enpòtan zèv li yo:
- “Essai sur la politique” (1857) – Zèv sa a te yon analiz sou politik Ayiti, kote Delorme te esplike enpòtans yon sistèm politik ki ta sèvi enterè pèp Ayisyen an. Li te fè apèl pou yon gouvènans ki baze sou jistis ak edikasyon.
- “De l’Éducation nationale” (1859) – Nan travay sa a, Delorme te diskite sou nesesite pou mete sou pye yon sistèm edikasyon nasyonal pou Ayiti, ki t’ap pèmèt devlopman peyi a. Li te kwè nan enpòtans edikasyon kòm yon zouti pou amelyore sosyete a epi fè peyi a pwogrese.
- “Le Phaëtonisme” (1860) – Zèv sa a te yon kritik sosyal ak filozofik ki te vize montre defo nan sosyete Ayisyen an, espesyalman nan nivo politik ak moral. Li te eseye eksplore kòz pwoblèm yo ak bay solisyon nan fòm refleksyon filozofik.
- “La Constitution d’Haïti” – Delorme te ekri tou sou konstityon peyi a, li te defann lide pou yon gouvènman ki respekte prensip demokrasi ak libète, tout pandan li t’ap fè apèl pou yon ranfòsman nan lwa ak règleman ki ta garanti estabilite ak pwogrè nasyonal.
