Félix Morisseau-Leroy (13 mas 1912 – 5 septanm 1998) te yon ekriven, powèt, ak dramatij Ayisyen ki te jwe yon wòl enpòtan nan pwomosyon ak devlopman lang kreyòl Ayisyen nan literati ak edikasyon.
Karyè ak Angajman pou Kreyòl
Morisseau-Leroy te premye ekriven enpòtan ki te itilize kreyòl Ayisyen pou ekri pwezi ak pyès teyat. An 1953, li te adapte pyès “Antigone” nan kreyòl, yon travay ki te make yon etap enpòtan nan literati Ayisyen. Li te travay pou fè kreyòl vin yon lang ofisyèl an Ayiti, e an 1961, li te reyisi fè kreyòl rekonèt kòm yon lang ofisyèl nan peyi a.
Ou ka li tou:
Travay Entènasyonal
Apre li te kite Ayiti, Morisseau-Leroy te travay nan plizyè peyi Afriken, tankou Gana ak Senegal, kote li te ankouraje devlopman literati nasyonal nan peyi sa yo. An 1981, li te etabli l nan Miami, Florid,e kote li te travay pou ini kominote Ayisyen an alantou kreyòl epi ankouraje etid lang lan nan inivèsite.
Men kèk nan zèv li yo ki pi popilè:
Pyès Teyat
“Antigòn” (1953)
Sa a se yon adaptasyon nan pyès Grèk klasik “Antigone” pa Sofòkl, ke Félix Morisseau-Leroy te re-ekri nan lang kreyòl Ayisyen. Li sèvi kòm yon kritik sosyal kont opresyon ak enjistis elit yo. Pyès sa a se youn nan pi gwo kontribisyon li nan teyat Ayisyen an.
“Diacoute et Bouki”
Yon pyès teyat enspire pa istwa tradisyonèl Ayisyen, kote l sèvi ak komedi pou eksplike lavi sosyal ak kiltirèl Ayiti.
“Pèlen Tèt”
Yon lòt pyès ki sèvi ak imaj powetik ak kritik sosyal pou montre sitiyasyon politik ak sosyal Ayiti nan epòk li a.
Pwezi
“Plénitudes” (1941)
Yon koleksyon powèm li te ekri an franse, ki prezante yon apwòch entelektyèl sou lavi, natirèl ak pèsonèl.
“Dyakout” (1953)
Yon koleksyon pwezi ekri an kreyòl Ayisyen ki mete aksan sou lang ak kilti Ayisyen. Tit la, ki vle di “sak”, sèvi kòm yon metafò pou ranmase istwa, eksperyans, ak reyalite lavi.
Woman
“Les Djons d’Haiti Tome I et II”
Yon woman kote li esplike eksperyans pèp Ayisyen an, e li ilistre espirityalite ak batay pou idantite nan yon kontèks istorik.
Esè
“Noël Caraïbe”
Yon tèks ki rakonte eksperyans Ayisyen yo pandan peryòd Nwèl, melanje tradisyon relijye ak kiltirèl.
Anseyman ak Tradiksyon
Tradiksyon Bib la nan kreyòl Ayisyen
Li te travay sou tradiksyon tèks relijye pou fè yo plis aksesib pou popilasyon Ayisyen an, ki se yon aspè enpòtan nan angajman li pou fè lang kreyòl gen plis valè.
Zèv Félix Morisseau-Leroy yo toujou sèvi kòm referans pou konprann devlopman literati kreyòl Ayisyen, pandan yo sèvi tou kòm zouti pou konsève kilti Ayiti a nan fòm literè.
